SPA ve MPA: Temel Farklar

Web mimarisi seçimi, ürün performansı ve geliştirme maliyetini belirler. İki ana model bulunur:

SPA (Single Page Application): Tek HTML yükler. Sayfa geçişlerinde sadece veri (JSON) çeker. DOM istemcide güncellenir. React, Vue, Angular tipik örnekler.
MPA (Multi-Page Application): Her istekte sunucudan yeni HTML döner. Geleneksel yapı. Laravel, Django, Ruby on Rails veya statik siteler.

Dijital Strateji için Karar Matrisi

Kriter	SPA	MPA
İlk Sayfa Yükleme (FCP)	Yavaş (Büyük JS paketi)	Hızlı (Hazır HTML)
Sayfa İçi Etkileşim	Anlık, akıcı	Her sayfada tam yenileme
Doğal SEO Uyumluluğu	Zor (SSR gerektirir)	Kutudan çıktığı gibi mükemmel
Geliştirme Karmaşıklığı	Yüksek (State, router yönetimi)	Düşük / Orta

Adım Adım Mimari Seçim Rehberi

Adım 1: İçerik ve SEO İhtiyacını Değerlendirin

Hedef kitleniz organik arama motoru trafiği üzerinden mi geliyor? E-ticaret, blog veya haber sitesi gibi SEO odaklı projelerde MPA seçin. İstemci taraflı render edilen SPA, arama motoru botları için indeksleme gecikmesi ve maliyet yaratır.

Kritik kural: Organik trafik ana gelir kaynağıysa MPA veya SSR zorunludur.

Adım 2: Kullanıcı Deneyimi ve Etkileşim Seviyesini Belirleyin

Uygulama masaüstü yazılımı gibi yoğun veri girişi, anlık grafikler ve karmaşık kullanıcı durumları içeriyorsa SPA seçin. Dashboard'lar, SaaS yönetim panelleri ve mesajlaşma araçları SPA mimarisine tam uyar.

Adım 3: Ekip Yetkinliği ve Altyapı Maliyetini Hesaplayın

SPA, API katmanı ve istemci durum yönetimi (state management) için ayrı uzmanlık ister. MPA modelleri monolitik yapıda hızlı teslimat sağlar. Kaynak kısıtlıysa MPA ile başlayın.

Güncel Mimari Trendler: Hibrit Çözümler

Modern web trendleri iki uç noktayı birleştiren hibrit yaklaşımlara kaydı:

SSR / SSG (Next.js, Nuxt, SvelteKit): İlk yüklemede MPA hızı ve SEO avantajı, sonraki geçişlerde SPA akıcılığı.
Islands Architecture (Astro): Statik HTML içinde sadece etkileşimli bileşenlerin izole JS çalıştırması. Minimum JS yükü.
HTML-over-the-wire (HTMX, Hotwire): SPA karmaşıklığı olmadan sunucudan dönen HTML parçalarıyla dinamik arayüzler.

Özet Karar Çerçevesi

SaaS, CRM, iç panel yapıyorsanız: SPA. E-ticaret, içerik sitesi, pazarlama platformu yapıyorsanız: MPA veya SSR Hibrit.