Serverless (Sunucusuz) Mimari Nedir?

Serverless, sunucu yönetimi gerektirmeyen bulut bilişim modelidir. Sunucu yok değildir; provizyon, ölçekleme ve bakım bulut sağlayıcısı (AWS, GCP, Cloudflare) kontrolündedir. Kod sadece tetiklendiğinde (event-driven) çalışır. Tüketilen kaynak kadar ödeme yapılır (pay-as-you-go).

Serverless iki temel bileşene ayrılır: FaaS (Function as a Service) (AWS Lambda vb.) ve BaaS (Backend as a Service) (Firebase, Supabase vb.).

Hangi Projelerde Kullanılmalıdır?

Modern web geliştirme süreçlerinde ve dijital ajans projelerinde mimari seçimi doğrudan maliyet ve performansı etkiler.

Düzensiz Trafik Alan Web Siteleri: Kampanya siteleri, etkinlik sayfaları ve ajans portföyleri. Trafik sıfırken maliyet sıfırdır.
Event-Driven (Olay Tabanlı) Arka Plan İşleri: Resim sıkıştırma, video işleme, e-posta gönderimi, PDF üretimi.
Mikroservisler ve REST API'ler: Bağımsız çalışan, hafif, durumsuz (stateless) API uç noktaları.
Zamanlanmış Görevler (Cron Jobs): Günlük veri yedekleme, raporlama görevleri.

Hangi Projelerde Tercih Edilmemelidir?

Sürekli Yüksek CPU Tüketen İşler: 7/24 kesintisiz çalışan ağır veri işleme işlerinde ayrılmış sunucular (EC2) daha ucuzdur.
Düşük Gecikme (Ultra-Low Latency) Zorunluluğu Olan Sistemler: Cold start (soğuk başlangıç) süreleri hassas finans/oyun sistemlerine uymaz.
Durumlu (Stateful) Bağlantılar: Uzun süreli WebSocket bağlantıları gerektiren yapılar.

Adım Adım Serverless Mimarisine Geçiş Rehberi

Adım 1: İş Yükü ve Durumsuzluk (Stateless) Analizi

Uygulama kodunun bellekte oturum (session) veya yerel dosya tutmadığından emin olun. Durum bilgisini harici servislerde (Redis, S3, DynamoDB) saklayın.

Adım 2: Uygun Sağlayıcı ve FaaS Platformu Seçimi

Proje ihtiyacına göre platform belirleyin:

AWS Lambda / Google Cloud Functions: Kapsamlı ekosistem, karmaşık mikroservisler.
Cloudflare Workers / Vercel Functions: Kenar (Edge) bilişim, düşük gecikmeli modern web ve SSR projeleri.

Adım 3: API Gateway ve Veritabanı Entegrasyonu

HTTP isteklerini FaaS fonksiyonlarına yönlendirmek için API Gateway kullanın. Veritabanı bağlantı havuzunu (connection pool) korumak için serverless uyumlu veritabanı sürücüleri (Prisma Data Platform, PlanetScale, AWS RDS Proxy) tercih edin.

Adım 4: Dağıtım (Deployment) Sürecini Otomatize Edin

Altyapıyı kod olarak yönetin (IaC). Serverless Framework, AWS SAM veya Terraform kullanarak CI/CD hattı kurun.

Modern Web İçin Pratik İpuçları ve Maliyet Optimizasyonu

Paket Boyutunu Küçük Tutun: Gereksiz bağımlılıkları silin. Küçük paket boyutu = hızlı cold start.
Bölge (Region) Uyumu: Lambda fonksiyonu ile veritabanının aynı veri merkezinde (region) olmasını sağlayın.
Zaman Aşımı (Timeout) ve Bellek Sınırları: Fonksiyon süresini ihtiyaca göre limitleyin. Sonsuz döngü kaynaklı sürpriz faturaları önleyin.